आज हामीले सूचना पाउने माध्यम धेरै भएका छन्। मोबाइल खोलेपछि केही सेकेन्डमै देश–विदेशका खबर हाम्रो हातमा आइपुग्छन्। सामाजिक सञ्जालका कारण सूचना पाउन पहिलेभन्दा सजिलो भएको छ। तर सूचना धेरै हुनु र सही सूचना पाउनु एउटै कुरा होइन। त्यसैले विश्वसनीय समाचार पढ्ने बानीको महत्व अझ बढेको छ।
पछिल्लो समय धेरै मानिसले समाचारको शीर्षक मात्र पढेर आफ्नो धारणा बनाउने गरेको पाइन्छ। सामाजिक सञ्जालमा आएको छोटो भिडियो वा कुनै व्यक्तिको पोस्टलाई नै पूरा समाचार ठानेर विश्वास गर्ने प्रवृत्ति पनि बढेको छ। यसरी अपुष्ट सूचना फैलिँदा समाजमा भ्रम सिर्जना हुन सक्छ। सही र गलत छुट्याउनका लागि समाचारको स्रोत हेर्ने र पूरा समाचार पढ्ने बानी आवश्यक हुन्छ।
समाचार पढ्नु भनेको देशमा के भइरहेको छ भन्ने थाहा पाउनु मात्र होइन। यसले हाम्रो सोच्ने तरिका पनि फराकिलो बनाउँछ। सरकारका निर्णय, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, अर्थतन्त्र, खेलकुद र समाजका विभिन्न विषयबारे जानकारी पाएपछि हामी आफ्नै विचार बनाउन सक्छौँ। एउटा जिम्मेवार नागरिकका लागि आफ्नो समाज र देशका घटनाबारे जानकार हुनु आवश्यक हुन्छ।
विद्यार्थीका लागि समाचार पढ्ने बानी झन् उपयोगी हुन्छ। यसले सामान्य ज्ञान बढाउनुका साथै नयाँ शब्द सिक्न, लेख्ने तरिका बुझ्न र समसामयिक विषयबारे जानकारी लिन सहयोग गर्छ। परीक्षा वा कक्षाकोठाका लागि मात्र होइन, दैनिक जीवनमा पनि समाचारको जानकारी उपयोगी हुन सक्छ।
तर समाचार पढ्दा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा स्रोतको विश्वसनीयता हो। सामाजिक सञ्जालमा देखिएको हरेक सूचना सत्य हुँदैन। त्यसैले एउटै समाचारलाई विश्वास गर्नुअघि त्यसको स्रोत र तथ्य जाँच गर्नुपर्छ। गलत सूचना शेयर गरेर अरूलाई भ्रममा पार्नुको सट्टा पुष्टि भएको समाचार मात्र अरूसम्म पुर्याउने जिम्मेवारी पनि पाठककै हो।
समाचार पढ्ने बानी एकै दिनमा विकास हुँदैन। दैनिक केही समय छुट्याएर राम्रो समाचार पढ्ने, फरक–फरक विषय बुझ्ने र आफूलाई उपयोगी जानकारी टिपोट गर्ने बानी बसाल्न सकिन्छ। यसका लागि धेरै समय पनि आवश्यक पर्दैन।
अन्ततः समाचार पढ्ने बानी भनेको केवल सूचना संकलन गर्ने बानी होइन, सही कुरा बुझ्ने र सचेत नागरिक बन्ने बानी हो। सामाजिक सञ्जालको प्रयोग बढिरहेको समयमा विश्वसनीय समाचार पढ्ने संस्कारलाई पनि बढाउँदै लैजानुपर्छ। सही सूचना भएको समाज नै सचेत समाज बन्न सक्छ।
